Νόσος του Πάρκινσον

 

parkinson2Ο ιδιοπαθής Παρκινσονισμός είναι μια χρόνια, προοδευτικά εξελισσόμενη νόσος η οποία σχετίζεται με την εκφύλιση εγκεφαλικών περιοχών που καλούνται «βασικά γάγγλια» και «μέλαινα ουσία». Τα νευρικά κύτταρα στη μέλαινα ουσία παράγουν μια ουσία, την ντοπαμίνη, που δρα σαν χημικός μεταβιβαστής σε εγκεφαλικά κυκλώματα που είναι σημαντικά για τον έλεγχο των κινήσεων του σώματος. Για λόγους όχι κατανοητούς, τα νευρικά αυτά κύτταρα στη μέλαινα ουσία νεκρώνονται. Έτσι όταν χαθεί το 80% της ντοπαμίνης εμφανίζονται συμπτώματα όπως τρόμος, βραδυκινησία, ακαμψία και αστάθεια στη στάση. Η Νόσος του Πάρκινσον προσβάλλει συνήθως άνδρες και γυναίκες στην ηλικία των 60 χρόνων, μπορεί όμως και νωρίτερα.

 Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται σταδιακά, αρχικά στη μία μόνο πλευρά του σώματος, αλλά καθώς η εξελίσσεται η νόσος του Πάρκινσον, προσβάλλονται και οι δύο πλευρές. Κάθε άτομο θα αντιμετωπίσει διαφορετικά συμπτώματα, όσον αφορά τη βαρύτητα και τον ρυθμό επιδείνωσης, και μπορεί να παρατηρηθούν αυξομειώσεις από μέρα σε μέρα, με αποτέλεσμα την ύπαρξη «καλών» και «κακών» ημερών..

Τα τρία κύρια φυσικά, κινητικά-συμπτώματα είναι:

  • Τρόμος : Μπορεί να προσβάλλει τα χέρια και τα πόδια. Ο τρόμος είναι πιο έντονος κατά την ηρεμία, και μάλιστα βελτιώνεται κατά την επιτέλεση μιας δοκιμασίας. Μία άλλη κατάσταση που ονομάζεται Ιδιοπαθής Τρόμος συχνά διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως ΝΠ καθώς προκαλεί και αυτή τρόμο,όχι όμως κατά την ηρεμία, αλλά κατά την επιτέλεση ,μιας δοκιμασίας.
  • Μυϊκή δυσκαμψία : προκαλεί μείωση της ευλυγισίας κατά τη διάρκεια της κίνησης.
  • Βραδυκινησία : προκαλεί βραδύτητα, το σύμπτωμα αυτό δυσκολεύει πολύ την έναρξη της κίνησης.

Η ισορροπία και η στάση μπορεί να διαταραχθεί με την εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον, με αποτέλεσμα προβλήματα στην βάδιση, την στροφή σε όρθια και ύπτια θέση, όπως όταν κάθεται ή σηκώνεται κανείς από την καρέκλα ή το κρεβάτι. Η αδυναμία στατικής ισορροπίας καταγράφεται από ορισμένους ως τέταρτο κύριο σύμπτωμα.

Η επικοινωνία μπορεί επίσης να είναι δυσχερής. Ο λόγος, η έκφραση του προσώπου, η γλώσσα του σώματος και η γραφή επηρεάζονται σε πολλούς ανθρώπους. Η έκφραση του προσώπου και η γλώσσα του σώματος είναι πολύ σημαντικές καθώς αποκαλύπτουν συναισθήματα. Οι ασθενείς με νόσο του Πάρκινσον μπορεί να μη γίνουν κατανοητοί λόγω της αλλοίωσης και της βραδύτητας των εκφράσεων του προσώπου, και της ελαχιστοποίησης της γλώσσας του σώματος. Ορισμένοι ασθενείς με ΝΠ αναφέρουν ότι δεν μπορούν να δείξουν στους άλλους πώς αισθάνονται.

Άλλα συμπτώματα είναι διαταραχές ύπνου, κατάθλιψη και άγχος, πόνος και κόπωση. Στα όψιμα στάδια της νόσου μπορεί επίσης να εμφανιστούν διαταραχές στην κατάποση και τη μνήμη.

parkinson

Το ερώτημα που γεννάται εδώ είναι εάν η άσκηση μπορεί να συμβάλλει στους παραπάνω θεραπευτικούς στόχους και αν ναι, με ποιο τρόπο.

Πρόσφατες έρευνες εικάζουν ότι η άσκηση μπορεί να επιδράσει στην παθοφυσιολογία και στην κλινική εικόνα της Νόσου.  Πράγματι, βρέθηκε ότι η εκτέλεση ενός προγράμματος που περιλαμβάνει ασκήσεις μέτριας έντασης είναι δυνατό να αυξήσει τα επίπεδα και το μεταβολισμό της ντοπαμίνης, γεγονός που μπορεί να συμβάλλει στην καθυστέρηση της εξέλιξης της Νόσου. Επιπρόσθετα, υποστηρίζεται ότι η άσκηση μπορεί να επιβραδύνει και να περιορίσει τα συμπτώματά της.  Συγκεκριμένα, ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η άσκηση είναι περισσότερο αποτελεσματική στα κινητικά προβλήματα των ασθενών με Πάρκινσον π.χ. στη βάδιση, παρά στα νευρολογικά σημεία αυτής π.χ. τρόμος.

Η σύνταξη ενός προγράμματος ασκήσεων για τον ασθενή με Πάρκινσον πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή ή φυσίατρο και να περιλαμβάνει τη συνδυασμένη χρήση διάφορων ασκήσεων. Σημαντικό φως στην επιλογή των ασκήσεων δίνουν οι συγκριτικές έρευνες που υποστηρίζουν τη θετική επίδραση συγκεκριμένων ασκήσεων και τεχνικών στην εκτέλεση των κινητικών δραστηριοτήτων των ασθενών.

Οι αερόβιες ασκήσεις, κυρίως στην έναρξη του προγράμματος, με τη μορφή της προθέρμανσης είναι ιδιαίτερα ευεργετικές για την προετοιμασία του μυοσκελετικού και καρδιοαγγειακού συστήματος ώστε να δεχτούν τη δυναμική φάση, που ακολουθεί στο πρόγραμμα των ασκήσεων. Η αύξηση της θερμοκρασίας στους μύες προάγει τις φυσιολογικές λειτουργίες,  αυξάνει το ρυθμό των χημικών αντιδράσεων και τη ταχύτητα της μυϊκής συστολής και τέλος, προετοιμάζεται το καρδιοαγγειακό σύστημα με την ελαφριά αύξηση της καρδιακής συχνότητας και του όγκου παλμού, ενώ πραγματοποιείται καλύτερη αξιοποίηση του οξυγόνου από τα μυϊκά κύτταρα.      

Ο Παρκινσονικός ασθενής παρουσιάζει μεγάλη προδιάθεση στην εμφάνιση μυϊκών και αρθρικών βραχύνσεων, οι οποίες επιβαρύνουν την βραδυκινησία και τη δυσκαμψία που παρουσιάζει ο ασθενής. Οι διατατικές ασκήσεις αποτελούν σημαντικό κομμάτι στο πρόγραμμα αποκατάστασης και στοχεύουν στη διατήρηση ή την αύξηση του εύρους κίνησης των αρθρώσεων, καθώς και στη βελτίωση της ευκαμψίας των μαλακών μορίων του σώματος.  Ένα πλεονέκτημα των διατάσεων είναι η χαλαρωτική τους ιδιότητα και επακόλουθα η μείωση του άλγους κατά την εκτέλεση των υπόλοιπων ασκήσεων. Έμφαση θα πρέπει να δίνεται στον κορμό, κυρίως για τη βελτίωση της στροφής, και στα κάτω άκρα για την βελτίωση της βάδισης και του μήκους διασκελισμού. 

Η Νόσος του Πάρκινσον δεν  χαρακτηρίζεται από μείωση της μυϊκής δύναμης. Αυτή που παρουσιάζουν οι περισσότεροι ασθενείς αποδίδεται περισσότερο στη μεγάλη ηλικία τους. Ωστόσο, από πρόσφατες έρευνες αναγνωρίζεται ότι οι ασκήσεις ενδυνάμωσης  μπορούν να βελτιώσουν, εκτός από τη μυϊκή δύναμη, την λειτουργική ικανότητα των ασθενών και επίσης έχουν θετική επίδραση στην ισορροπία και την ικανότητα βάδισης. 

Οι ασκήσεις ισορροπίας  προορίζονται για τη βελτίωση του ισορροπιστικού ελέγχου καθώς  και του προτύπου βάδισης.  Για αυτές χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο εξωτερικά ερεθίσματα, καθώς αυτά μπορούν να βελτιώσουν μερικώς τα χαρακτηριστικά της βραδυκινησίας. Όταν οι ασθενείς με Πάρκινσον, καθοδηγηθούν με οπτικά ή ακουστικά ερεθίσματα, ο ρυθμός της βάδισης όσο και το μήκος διασκελισμού τους γίνονται σχεδόν φυσιολογικά . Πιθανόν τα εξωτερικά ερεθίσματα να αντισταθμίζουν την έλλειψη εσωτερικών ερεθισμάτων από τα βασικά γάγγλια προς την κινητική περιοχή του φλοιού του εγκεφάλου.

Η εκμάθηση λειτουργικών δραστηριοτήτων βοηθά σημαντικά τον ασθενή με Πάρκινσον στη βελτίωση της καθημερινής του ζωής στο σπίτι ή την εργασία. Για παράδειγμα, η εκμάθηση της άρσης ενός αντικειμένου από το έδαφος ή της έγερσης από την καρέκλα συμβάλλει σημαντικά στην αυτοεξυπηρέτηση των ασθενών και στην πρόληψη των πτώσεων, ιδιαίτερα αυτών που αντιμετωπίζουν  πρόβλημα αστάθειας. Επίσης, η εξάσκηση σε δραστηριότητες όπως, η γραφή, συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ασθενή.

Τέλος, η επιτέλεση ασκήσεων έκφρασης μπροστά στον καθρέφτη θεωρείται αρκετά εύκολη και ευχάριστη διαδικασία, για τον ασθενή που παρουσιάζει το χαρακτηριστικό «ανέκφραστο προσωπείο». Έχει θετική επίδραση στην ψυχολογία του ασθενή, καθώς τον αποφορτίζει από το άγχος της όλης διαδικασίας και τον κάνει πιο δεκτικό στην πραγματοποίηση των ασκήσεων.

Οι περισσότεροι ερευνητές  υποστηρίζουν πως η διάρκεια του προγράμματος δεν πρέπει να ξεπερνά τα 45-60 λεπτά για λόγους κόπωσης, ενώ η συχνότητα των συνεδριών πρέπει να είναι τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Λιγότερες από 2 φορές δεν επηρεάζουν την κατάσταση του ασθενούς.