Τρίτη ηλικία


Ο αυξανόμενος αριθμός των ηλικιωμένων είναι μια ιστορία επιτυχίας΄΄
Γερνάμε επειδή δεν πεθαίνουμε νέοι.
Η μελέτη  της φυσικής διαδικασίας της γήρανσης ,τα προβλήματα που επιφέρει στον πληθυσμό  καθώς και τη συμβολή  του κλάδου της φυσικοθεραπείας θα εξετάσουμε σε αυτό το άρθρο. Ολοι γνωρίζουμε ότι ο μέσος όρος ηλικίας του ανθρώπου έχει αυξηθεί πολύ τις τελευταίες δεκαετίες. Η μακροζωία όμως αυτή έρχεται με προβλήματα τα οποία θα πρέπει να ανιχνεύονται, να αναγνωρίζονται και να αντιμετωπίζονται.
Παλαιότερα όταν κάποιος ηλικιωμένος παραπονιόταν για κάποιο πρόβλημα του η πιο συχνή απάντηση ήταν: Μα είναι 80 ετών!!!
Η νοοτροπία αυτή μέρα με τη μέρα αλλάζει. Το έργο των ατόμων που εργάζονται στον τομέα της υγείας είναι όχι μόνο να διατηρούν την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων αλλά και να συμβάλλουν  ούτως ώστε να είναι ανεξάρτητοι  για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Παλιότερα  ακούγαμε τη φράση  ‘παρακαλώ το θεό να φύγω όρθιος’, που αποτύπωνε την αγωνία των ανθρώπων να φύγουν αξιοπρεπώς. Εμείς εκτός από την έμπρακτη  συμβολή μας για την επίτευξη αυτού του σκοπού θα προσπαθήσουμε να σας ενημερώσουμε  για την πρόληψη και αντιμετώπιση των σημαντικότερων θεμάτων που σας απασχολούν.
Η γεροντολογία ασχολείται με τέσσερις μεγάλες ενότητες:
1.    Κοινωνικά και οικονομικά
2.    Ψυχολογικές πτυχές όπως, πνευματική απόδοση και προσωπική προσαρμογή
3.    Φυσιολογικές βάσεις γήρανσης, αποκλίσεις και διαδικασίες ασθενειών
4.    Γενικές βιολογικές πτυχές της γήρανσης
Οι ηλικιωμένοι ασθενείς έχουν ιδιαιτερότητες όσον αφορά την περίθαλψή τους. Σε αυτή την ηλικία συναντάμε χρόνιες παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος (υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια, φλεβική ανεπάρκεια), του νευρικού συστήματος    ( Νόσος του Parkinson, άνοια, εγκεφαλικά επεισόδια, μελαγχολία) του μυοσκελετικού  συστήματος ( οστεοπόρωση, εκφυλιστική αρθρίτιδα) προβλήματα στα αισθητήρια όργανα (καταρράκτης, ελάττωση της ακοής)  του πεπτικού συστή-  ματος (δυσκοιλιότητα, προβλήματα στα δόντια) καθώς και του αναπνευστικού (χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια)
Αξίζει να αναφερθούμε επίσης και στα κινητικά προβλήματα που συναντάμε στην τρίτη ηλικία. Πιο συχνά παρατηρούνται διαταραχές στο νευρικό σύστημα αλλά και προβλήματα στο μυοσκελετικό. Μερικές παθήσεις και προβλήματα που απαντώνται είναι : Εκφυλιστικές παθήσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος ,διαταραχές στην ισορροπία , ανωμαλία στην βάδιση ,οστεοπόρωση, εκφυλιστική αρθρίτιδα (γόνατος,ισχίου κ.α.) κατάγματα, μυικές αδυναμίες.
Είναι σημαντικό λοιπόν να αναγνωρίσουμε της αδυναμίες ενός ατόμου που βρίσκεται στην τρίτη ηλικία και να δώσουμε μεγάλη προσοχή σε διάφορες ιδιαιτερότητές του. Συγκεκριμένα, ο υπερήλικας δεν συνεργάζεται εύκολα στο θεραπευτικό πρόγραμμα και την φαρμακευτική του αγωγή. Δεν αναφέρει συμπτώματα που μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο στην υγεία του και γι αυτό πρέπει να είμαστε αρκετά προσεχτικοί στην λήψη ιστορικού. Μπορεί να έχει μείωση των αισθήσεων, μειωμένη μυική ισχύ, οπότε δυσκολεύεται στην μετακίνηση και ψυχολογικές διαταραχές όπως μελαγχολία, απώλεια μνήμης και διαταραχές στα συναισθήματα.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω γίνεται σαφές πως σαν θεραπευτές καλούμαστε να σχεδιάσουμε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα με αρκετές δυσκολίες. Είναι σημαντικό να καταρτίσουμε ένα πρόγραμμα όπου κατά κύριο λόγο θα εμπεριέχει ασκήσεις μυικής ενδυνάμωσης, ασκήσεις ισορροπίας και βάδισης αλλά και καρδιοαναπνευστικές ασκήσεις.
Εν κατακλείδει ο ασθενής της τρίτης ηλικίας έχει σημαντικές ιδιαιτερότητες.
O θεραπευτής οφείλει να δείξει προσοχή, υπομονή και επιμονή για να μπορέσει μέσα από την σωστή προσέγγιση του ηλικιωμένου να επιλύσει το πρόβλημά του. Η προσοχή χρειάζεται για να μην ξεφύγουν συμπτώματα ή καταστάσεις που έχουν σχέση με την κυρίως πάθηση. Πολύ συχνά αυτά μπορεί να κρύβονται κάτω από μια γενική έκπτωση των λειτουργιών του οργανισμού λόγω της μεγάλης ηλικίας. Η υπομονή χρειάζεται ώστε να πάρουμε σωστά το ιστορικό διότι ο υπερήλικας μπορεί να κρύβει στοιχεία συνήθως άθελά του. Χρειάζεται ακόμη για να εξηγήσουμε την σωστή θεραπεία και κυρίως την σωστή λήψη των φαρμάκων την οποία οι υπερήλικες συνήθως δεν ακολουθούν. Επίσης, η υπομονή είναι σημαντική για να αντιμετωπίσουμε την μελαγχολία του ή τις διαταραχές της συμπεριφοράς του, καθώς και τις συχνές υποτροπές που μπορεί να έχει μία πάθηση. Τέλος, είναι αναγκαία λόγω της αργής ανάρρωσης και της δυσκολίας στην συνεργασία του υπερήλικα.

   Το Γήρας
Ο ακριβής αριθμός των ηλικιωμένων στη δυτική κοινωνία έχει αυξηθεί δραματικά κατά τη διάρκεια του αιώνα μας. Στις μέρες μας, ο μέσος όρος αναλογίας των ηλικιωμένων καθ’ όλη την έκταση του κόσμου είναι περίπου 4%, ενώ στην Ευρώπη, ο μέσος όρος είναι περίπου 14%. Το φαινόμενο αυτό έχει περιγραφεί ως «αποτέφρωση των εθνών». Κατά το χρονικό διάστημα των 40 χρονών από το 1931 έως το 1971, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 65 ετών και πάνω στη διπλασιάστηκε. Ακόμα πιο σημαντικός, είναι ο αριθμός των υπερηλίκων (ηλικίας 75 χρονών και άνω) που τριπλασιάστηκε . Αυτή η αύξηση της αναλογίας των ηλικιωμένων, υπολογίζεται να συνεχιστεί για τα επόμενα 20 χρόνια.
Ένα ακόμα χαρακτηριστικό γνώρισμα που αφορά στη γήρανση του πληθυσμού είναι η διαφορά μεταξύ αρρένων και θηλέων. Για παράδειγμα, οι γυναίκες που γεννήθηκαν αυτή τη χρονιά στη Γαλλία αναμένεται να ζήσουν 8 χρόνια περισσότερο από τους άρρενες συντρόφους τους,(Pacllat 1981). Οι φυσιοθεραπευτές που εργάζονται σε ένα τμήμα γηριατρικής θα αντιληφθούν γρήγορα ότι η πλειονότητα των ασθενών τους είναι γυναίκες. Είναι κοινό λάθος να παραδεχόμαστε ότι η αυξανόμενη αναλογία των γερόντων στον πληθυσμό μας, οφείλεται στις προόδους της ιατρικής φροντίδας μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην πραγματικότητα, οφείλεται στην πτώση της θνησιμότητας κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας, γεγονός που φυσικά είναι αποτέλεσμα των καλύτερων συνθηκών διαβίωσης προς το τέλος του προηγούμενου αιώνα και στη αρχή του αιώνα μας.

Καρδιαγγειακό Σύστημα.
Η «τρίτη» ηλικία συνοδεύεται από ένα υψηλό ποσοστό παθήσεων του καρδιαγγειακού συστήματος, από τις οποίες συχνότερες είναι η αρτηριακή υπέρταση, η στεφανιαία ανεπάρκεια, η απασβέστωση βαλβίδων και άλλα. Ορισμένες από τις παθήσεις αυτές είναι αποτέλεσμα της βιολογικής φθοράς και της μείωσης της λειτουργικής ικανότητας της καρδιάς εξαιτίας της ηλικίας. Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν ο όρος «πρεσβυκαρδία» για να αποδοθεί το σύνολο των «φυσιολογικών» μορφολογικών και λειτουργικών μεταβολών που εμφανίζονται στη καρδιά ηλικιωμένων ατόμων. Οι συχνότερες μορφολογικές μεταβολές που εμφανίζονται στη καρδιά των ηλικιωμένων είναι η εναπόθεση κολλαγόνου ιστού και λίπους στο μυοκάρδια των κοιλιών και των κόλπων και η αύξηση του αριθμού των ελαστικών ινών στο ενδοκάρδιο.
Στους ηλικιωμένους συχνά εμφανίζεται ως εξελικτική κατάσταση η καρδιακή αμυλοείδωση καθώς και η εκφύλιση του ιστού των καρδιακών βαλβίδων. Η καρδιακή αμυλοείδωση οφείλεται σε εναπόθεση αμυλοειδούς στο μυοκάρδιο και εκδηλώνεται με αρρυθμίες ( συνήθως κολπική μαρμαρυγή ), και συμπτωματολογία καρδιακής ανεπάρκειας. Η καταστροφή των καρδιακών βαλβίδων ξεκινά σαν εκφύλιση των ινών τους (ίνωση) και καταλήγει σε εναπόθεση ασβεστίου σε αυτές. Επίσης, δεν είναι σπάνια η εμφάνιση ασύμμετρης υπερτροφίας του μεσοκοιλιακού διαφράγματος της καρδιάς, που συνήθως συνοδεύεται από « γεροντική » κύφωση, ή συμμετρικής υπερτροφίας των καρδιακών τοιχωμάτων και διάτασης των κοιλοτήτων.
Ως προς τη λειτουργική ανταπόκριση της καρδιάς θα πρέπει να σημειωθεί ότι το καρδιακό έργο μειώνεται σταθερά με την ηλικία περίπου κατά 1% το χρόνο. Εξαιτίας των μορφολογικών μεταβολών στο καρδιαγγειακό σύστημα εμφανίζονται διαταραχές τόσο στη διαστολική πλήρωση της αριστερής κοιλίας, όσο και στην ικανότητα της για εξώθηση του αίματος. Συνέπειες αυτού του γεγονότος, είναι η μείωση του όγκου παλμού και γενικά η μείωση της συνολικής καρδιακής λειτουργίας κατά την άσκηση. Χαρακτηριστική είναι η ελάττωση της μέγιστης καρδιακής συχνότητας που μπορεί να εμφανιστεί σε μία άσκηση μέγιστης έντασης. Η μέγιστη καρδιακή συχνότητα για τους νέους συνήθως φτάνει του 190-200 παλμούς το λεπτό. Στις μεγαλύτερες ηλικίες αυτές οι τιμές μειώνονται βαθμιαία. Η μέγιστη καρδιακή συχνότητα στους ενήλικες πρακτικά μπορεί να υπολογιστεί με τον τύπο:
Μέγιστη καρδιακή συχνότητα= 220-ηλικία(έτη).
Έρευνες σε πειραματόζωα δείχνουν ότι η μείωση της μέγιστης καρδιακής συχνότητας με την πάροδο του χρόνου οφείλεται σε ενδογενείς αλλαγές του ίδιου του μυοκαρδίου. Συγκεκριμένα εμφανίζεται διαταραχή του χρόνου σύσπασης-χάλασης του μυοκαρδίου, εξαιτίας προβλημάτων στη κατανομή του ενδοκυττάριου Ca++.

 Αναπνευστικό σύστημα.
Σε ένα σημαντικό ποσοστό ηλικιωμένων ατόμων εμφανίζονται διάφορες μορφολογικές και λειτουργικές διαταραχές του αναπνευστικού συστήματος. Στο παρελθόν οι μορφολογικές διαταραχές του πνεύμονα αναφέρονταν συνοπτικά σε δύο ξεχωριστές καταστάσεις: στο «γεροντικό πνεύμονα» και στο γεροντικό εμφύσημα. Σήμερα όμως υπό το πρίσμα νέων, κυρίως παθολογοατομικών, ερευνών αποφεύγεται η χρησιμοποίηση των δύο αυτών παλαιότερων, αλλά αρκετά παραστατικών ορισμών, ενώ οι πνευμονικές αλλοιώσεις που παρατηρούνται «φυσιολογικά» στους ηλικιωμένους περιγράφονται στο πλαίσιο των γενικότερων εξελικτικών μορφολογικών και λειτουργικών διαταραχών του γήρατος.
Οι μορφολογικές διαταραχές των πνευμόνων κατά το γήρας αφορούν τόσο τους βρόγχους όσο και τις κυψελίδες. Συγκεκριμένα, σε ηλικιωμένα, αλλά υγιή άτομα, οι βρόγχοι χάνουν την κωνική μορφολογία τους και το τοίχωμά τους εμφανίζεται ανώμαλο, τόσο σε βρογχογραφικές όσο και σε νεκροτομικές μελέτες. Επίσης, ένας σημαντικός αριθμός μικρότερων αεροφόρων οδών ( διαμέτρου 1-3 mm ) εμφανίζεται αποφραγμένος από βύσματα βλέννας. Οι διαταραχές αυτές αποδίδονται σε ανωμαλίες της δομής του κολλαγόνου και του ελαστικού ιστού κατά το γήρας, καθώς και σε χρόνιες φλεγμονώδης επεξεργασίες των αεροφόρων οδών. κυψελίδων ( γνωστών ως πόρων του Kohn). Η διαταραχή αυτή βρέθηκε να εξαρτάται σημαντικά από την αύξηση της ηλικίας.
Η κυφωσκολίωση, που αποτελεί συχνή διαταραχή του σκελετού κατά το γήρας, καθώς και οι αλλοιώσεις της σπονδυλικής στήλης ελαττώνουν ευενδοτότητα του θωρακικού τοιχώματος και σε συνδυασμό με τις μορφολογικές μεταβολές ποτ περιγράφηκαν στις αεροφόρους οδούς επηρεάζουν τους όγκους και τις χωρητικότητες του πνεύμονα. Έτσι ελαττώνεται η ζωτική χωρητικότητα ( κατά 20-25 ml/έτος, μετά τα τριάντα έτη ) και ο αναπνευόμενος όγκος αέρα, αυξάνεται η συχνότητα των αναπνοών και ο υπολειπόμενος όγκος αέρα του πνεύμονα, διαταράσσεται η σχέση αερισμού-αιμάτωσης και ελαττώνεται η μερική πίεση του O2 στο αρτηριακό αίμα. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την ελάττωση της τροφικότητας και της ισχύος των μεσοπλεύριων μυών επιβαρύνουν το έργο της αναπνοής στα ηλικιωμένα άτομα, τόσο σε ηρεμία, όσο και , ιδιαίτερα, κατά την άσκηση.
Οι εξελικτικές αυτές αλλοιώσεις του πνεύμονα οδηγούν στην εμφάνιση κλινικής και ακτινολογικής εικόνας που αντιστοιχεί στον «γεροντικό πνεύμονα» των παλαιότερων. Οι διαταραχές αυτές ανευρίσκονται πιο συχνά στις γυναίκες από ότι στους άντρες, ενώ η συχνότητα τους αυξάνεται προοδευτικά με την αύξηση της ηλικίας, ιδιαίτερα δε μετά τα ογδόντα έτη. Τυπικό κλινικό γνώρισμα αποτελεί ο τύπος της αναπνοής – ήσυχη, επιπόλαια αναπνοή, για την οποία συχνά καταβάλλεται μικρή προσπάθεια, ενίοτε ταχύπνοια – ενώ στα ακτινολογικά ευρήματα περιλαμβάνονται η σπογγώδης όψη των πνευμονικών πεδίων, το περιορισμένο μέγεθος τους και το αυξημένο, φαινομενικά, μέγεθος της καρδιακής σιλουέτας. Ο γεροντικός πνεύμονας θεωρείται ότι λειτουργικά, τουλάχιστον κατά την ηρεμία, είναι επαρκής και αποδοτικός για την ηλικία του. Αρκετές κλινικές και πειραματικές μελέτες αποδεικνύουν ότι υπάρχει αυξημένη συχνότητα εμφάνισης εμφυσητικού τύπου χρόνιας βρογχίτιδας και κυρίως πανλοβιακού τύπου πνευματικού εμφυσήματος στα ηλικιωμένα άτομα. Σαν αιτιολογικοί παράγοντες αναφέρονται τόσο οι χρόνιες εξελικτικές μορφολογικές αλλοιώσεις του πνευμονικού ιστού όσο και άλλοι λόγοι που σχετίζονται με το γήρας, όπως διαταραχές του σχήματος του θώρακα (λόγω κύφωσης), συχνές πνευμονικές λοιμώξεις, εξασθένηση των αναπνευστικών μυών, καθώς και παρατεταμένη κατάκλιση.

Μυοσκελετικό σύστημα.
Με την πορεία προς τα γηρατειά παρουσιάζονται σημαντικές μεταβολές στους μύες, στις αρθρώσεις και στα οστά. Συγκεκριμένα:
α) Οι μύες τείνουν να χάσουν τη δύναμη τους, ενώ εμφανίζεται σημαντικού βαθμού μυϊκή ατροφία. Συγκεκριμένα, η μυϊκή μάζα σε ένα ηλικιωμένο άτομο μπορεί να μειωθεί μέχρι και 50%, γεγονός που οφείλεται σε ελάττωση του μεγέθους και του αριθμού των μυοινιδίων. Επιπλέον, παρατηρείται μείωση της στρατολόγησης των κινητικών μονάδων, καθώς και μείωση της ενδομυϊκής συγκέντρωσης των ενεργειακών ουσιών (ΑΤΡ, γλυκογόνου, οξειδωτικών και γλυκολυτικών ενζύμων κ.λ.π). Αποτέλεσμα αυτών των φαινομένων, είναι η ελάττωση της ισομετρικής και ισοτονικής δύναμης.
β) Στις αρθρώσεις παρατηρείται απώλεια της σταθερότητας και της ευκινησίας τους. Ο συνδετικός ιστός αντιδρά μειωμένα σε μηχανική πίεση. Η συνολική έκταση της άρθρωσης και το εύρος της κίνησης, ιδιαίτερα των αρθρώσεων του ισχίου και του γόνατος, μειώνονται. Επίσης, στις αρθρώσεις των ηλικιωμένων ανθρώπων παρατηρείται μια άσκοπη αύξηση του αριθμού των οστεοκυττάρων.
γ) Στα οστά παρατηρείται το φαινόμενο της οστεοπόρωσης ( ατροφία του οστού ), που χαρακτηρίζεται από μείωση της μάζας του. Αυτό οδηγεί σε ελάττωση της ισχύος του οστού και της περιεκτικότητας του σε μέταλλα και, επομένως, σε σημαντική αύξηση του κινδύνου καταγμάτων
Νευρικό σύστημα.
Οι μεταβολές που εμφανίζονται με την αύξηση της ηλικίας στο κεντρικό και περιφερειακό νευρικό σύστημα, έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην ικανότητα του ατόμου για άσκηση. Οι χρόνοι αντίδρασης παρατείνονται και η ταχύτητα της νευρικής αγωγής του ερεθίσματος μειώνεται κατά 10% με 15%. Η λειτουργική έκπτωση των αισθητήριων οργάνων και η ελάττωση της οδού αντίληψης πολλών ερεθισμάτων για τα άτομα που έχουν ξεπεράσει την ηλικία των 60 ετών, είναι δυνατό να φτάσουν μέχρι και το 35% με 40% του φυσιολογικού.
Υπόλοιπα συστήματα.

Ο βασικός μεταβολισμός και μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου ως και 10% ανά δεκαετία, ενώ τα δραστήρια άτομα εμφανίζουν αντίστοιχη μείωση μόνο 5%. Η καμπύλη διάσπασης της οξυαιμοσφαιρίνης μετατοπίζεται προς τα αριστερά, στα ηλικιωμένα άτομα. Αυτό σημαίνει ότι το Ο2 αποδίδεται πιο δύσκολα στους ιστούς. Η ανοχή στη γλυκόζη ελαττώνεται. Ο λιπώδης ιστός αυξάνεται. Στο γεγονός αυτό οφείλεται ότι τα ηλικιωμένα άτομα συνήθως κερδίζουν βάρος. Ακόμη, τα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης και της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών παραμένουν συνήθως αμετάβλητες. Αντίθετα εμφανίζεται μείωση του ύψους περίπου 1,2 cm ανά δεκαετία μετά την ηλικία των τριάντα ετών

trithΆσκηση και Μακροζωία
Όλες οι μελέτες αποδεικνύουν περίτρανα πλέον ότι, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο της καρδιαγγειακής νόσου, της πρώτης αιτίας θανάτου στη σύγχρονη κοινωνία. Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί:
40% όλων των θανάτων οφείλονται σε καρδιαγγειακή νόσο
12% των θανάτων σχετίζονται άμεσα με μειωμένη φυσική δραστηριότητα
τα άτομα που δεν αθλούνται παρουσιάζουν τρεις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για στεφανιαία νόσο
τα άτομα που δεν ασκούνται έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσουν υπέρταση
24% των ενηλίκων δεν ασκούνται καθόλου
44% των ενηλίκων αθλούνται ελάχιστα
38% των ατόμων πάνω από 55 ετών έχουν υιοθετήσει «στατικό» τρόπο ζωής

Τι προσφέρει η άσκηση στον ανθρώπινο οργανισμό;
Η τακτική άσκηση βοηθά τον ανθρώπινο οργανισμό στο σύνολο του. είναι πλέον τεκμηριωμένο ότι το άτομο που ασκείται καθημερινά:
1. έχει μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσει καρδιακή πάθηση
2. διατηρεί το σωματικό του βάρος σε φυσιολογικά επίπεδα
3. έχει μικρότερες τιμές χοληστερίνης
4. ρυθμίζει καλύτερα την αρτηριακή του πίεση
5. έχει μικρότερο κίνδυνο απώλειας οστικής μάζας ( οστεοπόρωση )
6. ελέγχει το άγχος του, δεν παρουσιάζει κατάθλιψη και είναι περισσότερο αισιόδοξο
7. κοιμάται ευκολότερα και καλύτερα
8. έχει μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση
9. είναι περισσότερο κοινωνικό
Ποιος βαθμός σωματικής δραστηριότητας είναι απαραίτητος
Ο ελάχιστος χρόνος που πρέπει να αφιερώσει κάποιος προκειμένου να επιτύχει μέτριο επίπεδο σωματικής δραστηριότητας είναι τα 30-60 λεπτά, τρεις έως τέσσερις φορές την εβδομάδα, φτάνοντας το 60%-80% της μέγιστης ικανότητας του για άσκηση. Εντούτοις, πρόσφατες μελέτες έχουν αποδείξει ότι ακόμα και μικρότερης διάρκειας άσκηση (15’), είναι εξίσου αποτελεσματική, όταν η συνολκή ενέργεια που καταναλώνεται είναι η ίδια. Σε ομάδες ενήλικων ανδρών που παρακολουθήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα, διαπιστώθηκε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιακής νόσου είναι ο ίδιος, τόσο σε αυτούς που αθλούνται συστηματικά, όσο και σε αυτούς που απλώς περπατούσαν ή ανέβαιναν σκάλες στα πλαίσια της καθημερινής τους δραστηριότητας, εφόσον η συνολική ενέργεια που κατανάλωναν ήταν η ίδια.

treximoΠοιες καθημερινές δραστηριότητες μπορούν να βοηθήσουν;

Η Αμερικάνικη Καρδιολογική Εταιρεία συνιστά μια σειρά απλών δραστηριοτήτων, που μπορούν να βοηθήσουν εξίσου αποτελεσματικά με την εντατική γυμναστική στην πρόληψη των καρδιακών νόσων:
Παρκάρετε το όχημα σας στην άκρη του χώρου στάθμευσης ώστε να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο για περπάτημα
Κατεβείτε από το λεωφορείο μια στάση πριν το τελικό σας προορισμό
Ανεβείτε με τις σκάλες, αντί να χρησιμοποιήσετε τον ανελκυστήρα
Καθαρίστε μόνοι σας το αυτοκίνητο, αντί να το μεταφέρετε σε πλυντήριο
Ασχοληθείτε με τη διαμόρφωση του εξωτερικού χώρου του σπιτιού σας, αντί να καλείτε συνεργείο
Κάντε ένα μικρό περίπατο πριν το πρόγευμα ή μετά το δείπνο
Περπατήστε μέχρι το περίπτερο της γειτονιάς σας, αντί να χρησιμοποιήσετε το αυτοκίνητο
Σηκωθείτε όρθιοι όταν μιλάτε στο τηλέφωνο, αντί να είστε ξαπλωμένοι στον καναπέ
Πετάξτε… το τηλεχειριστήριο των ηλεκτρονικών σας συσκευών
Κάντε οικογενειακές περιηγήσεις… έτσι θα βοηθήσετε και τα παιδιά σας να αποκτήσουν σωστές συνήθειες
Η γυμναστική συντελεί στην καλή νοητική κατάσταση των ηλικιωμένων
Η σωματική άσκηση που διαρκεί περισσότερο από μια ώρα είναι πιθανό να εμποδίζει την νοητική ύφεση κατά το γήρας και ειδικότερα σε ηλικιωμένους που φέρουν το γονίδιο ApoE-4, το οποίο φαίνεται να συνδέεται με την ασθένεια Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με έρευνα Ολλανδών επιστημόνων.
Όπως μεταδίδει το Reuters, ερευνητές από το Εθνικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας και Περιβάλλοντος στο Μπιλθόβεν της Ολλανδίας μελέτησαν 347 άνδρες ηλικίας άνω των 75 ετών, σχετικά με την παρουσία του γονιδίου ApoE-4 και το κατά πόσο γυμνάζονταν ημερησίως.
Τα αποτελέσματα της έρευνας που δημοσιεύονται στο περιοδικό Medicine and Science in Sports and Exercise έδειξαν ότι τα άτομα που γυμνάζονται περισσότερο από μια ώρα ημερησίως βρίσκονται σε πολύ καλύτερη νοητική κατάσταση από τους υπόλοιπους, ενώ όσοι είχαν το γονίδιο ApoE-4 και δεν ασκούνταν παρουσίαζαν έως και τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν γεροντική άνοια.
Ο επικεφαλής των ερευνών Δρ Αλμπερτίν Σουίτ δήλωσε ότι για πρώτη φορά εμφανίζεται τόσο άμεση σύνδεση της πνευματικής κατάστασης με τη σωματική άσκηση, η οποία μπορεί να οφείλεται στην αύξηση της παροχής οξυγόνου στον εγκέφαλο που προκαλεί η γυμναστική.
Επίσης, σύμφωνα με τους ερευνητές, η σωματική άσκηση διεγείρει τη αναγέννηση των νευρικών κυττάρων και μειώνει τα επίπεδα της ορμόνης κορτιζόλης, παράγοντες που σχετίζονται με την καλή πνευματική λειτουργία.
Βελτιώνει την ψυχική διάθεση των ηλικιωμένων
Οι ηλικιωμένοι που ξεκινούν ένα πρόγραμμα συστηματικής άσκησης είναι πολύ πιθανό ότι θα βελτιώσουν την σωματική αλλά και την ψυχική τους υγεία σε τέτοιο βαθμό που δεν θα θέλουν να σταματήσουν να γυμνάζονται, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Preventive Medicine.
Στη μελέτη που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, στο Πόλο Άλτο της Καλιφόρνια, συμμετείχαν 103 υγιή άτομα ηλικίας περίπου 65 ετών, τα οποία μέχρι τότε δεν ακολουθούσαν κανένα πρόγραμμα σωματικής άσκησης. Ο Δρ Γκλεν Μπράσινγκτον και ερευνητική του ομάδα προγραμμάτισαν για όλους τους ηλικιωμένους που έλαβαν μέρος στη μελέτη ένα ετήσιο πρόγραμμα εκγύμνασης με σκοπό την βελτίωση της λειτουργίας του καρδιαγγειακού τους συστήματος, καθώς επίσης και της ευλυγισίας τους. Κατά τη διάρκεια αυτού του προγράμματος οι ηλικιωμένοι είχαν και ψυχολογική υποστήριξη από ειδικούς σε θέματα υγείας και άθλησης, οι οποίοι ανέλαβαν να διαπιστώσουν αν υπήρχε συσχέτιση της ψυχικής ευεξίας που παρουσίασαν οι συμμετέχοντες στην έρευνα με το γεγονός ότι άρχισαν να αθλούνται συστηματικά.
Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος διαπιστώθηκε ότι όλοι οι συμμετέχοντες είχαν βελτιώσει σημαντικά τη φυσική τους κατάσταση, είχαν χάσει βάρος και αισθάνονταν περισσότερη «ζωντάνια». Η πρόοδος μάλιστα ήταν τόσο αισθητή, που κανένας ηλικιωμένος δεν ήθελε να σταματήσει να γυμνάζεται.
treximo2Η άσκηση αυξάνει τις αντοχές των ηλικιωμένων
Τα προγράμματα άσκησης που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση των ηλικιωμένων, συμβάλουν στην αύξηση της αντοχής τους και στην αποφυγή μικροτραυματισμών από πιθανές πτώσεις, ανεξάρτητα από το επίπεδο δυσκολίας τους, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό American Geriatrics Society.
Στην έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε σε πανεπιστήμιο της Φλόριντα, συμμετείχαν 62 υγιή άτομα ηλικίας από 60 έως 83 ετών. Όλοι οι συμμετέχοντες ακολούθησαν ένα πρόγραμμα εκγύμνασης συγκεκριμένων μυϊκών ομάδων του σώματος τους ( μηριαίων, ραχιαίων ) για διάστημα έξι μηνών με σκοπό την αύξηση της αντοχής τους. Οι ασκήσεις ήταν διαφορετικού βαθμού δυσκολίας, ανάλογα με τα όρια αντοχής του κάθε ατόμου.
Στην έρευνα συμμετείχε επίσης και μια δεύτερη ομάδα ηλικιωμένων, η οποία δεν ακολούθησε κανένα πρόγραμμα εκγύμνασης, απλώς λειτουργούσε σαν ομάδα ελέγχου, προκειμένου να μπορέσουν οι επιστήμονες να κάνουν συγκριτική αξιολόγηση των στοιχείων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, όλοι οι ηλικιωμένοι που συμμετείχαν σε πρόγραμμα γυμναστικής, ανεξάρτητα από το βαθμό δυσκολίας του, παρουσίασαν αύξηση της μυϊκής τους δύναμης και των ορίων αντοχής τους. Επιπλέον μειώθηκε ο απαιτούμενος χρόνος για να ανεβούν μια σκάλα, ενώ ελαχιστοποιήθηκαν και οι πιθανότητες μικροτραυματισμών ή και καταγμάτων από πτώσεις.
«Η συστηματική εκγύμναση, ανεξάρτητα από το βαθμό δυσκολίας της, συμβάλλει στη μυϊκή ενδυνάμωση των ηλικιωμένων και στην αποτροπή των κινδύνων από ενδεχόμενη πτώση τους» αναφέρει χαρακτηριστικά στο Reuters ο εισηγητής της έρευνας, Δρ Κέβιν Βίνσεντ. «Η έρευνα αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τα αποτελέσματα προηγούμενων μελετών, τα οποία αφορούσαν στα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από τους ηλικιωμένους από τη συμμετοχή τους σε κάποιο πρόγραμμα εκγύμνασης, ακόμα και αν αυτό είναι μέτριας έντασης» .